Ada Augusta Lovelace – historia czarodziejki iteracji

Pieniądze, których nie było i koniec marzeń

Zbudowanie maszyny analitycznej było niemożliwe. Dla przypomnienia: Babbage otrzymał od rządu 17500 funtów na poczet budowy maszyny analitycznej, która nigdy nie została skończona. Ada zaproponowała Babbage’owi, że sama zajmie się pozyskiwaniem funduszy na maszynę analityczną. Babbage odmówił. Od tamtej pory ich przyjaźń się zmieniła, stała się bardziej skierowana w stronę emocjonalną, mniej zaangażowana technologicznie. Spędzali czas plotkując o wspólnych przyjaciołach, omawiali gry matematyczne i pomysł Babbage’a na maszynę do gry w kółko i krzyżyk.

Mam nadzieję, że kolejny rok zrobi ze mnie kogoś w rodzaju analityka. Im bardziej zgłębiam ten temat, tym bardziej nieunikniony czuję swój geniusz w tej dziedzinie. Nie wierzę, że mój ojciec był (lub kiedykolwiek mógł być) poetą, jakim ja jestem analitykiem. (I metafizykiem); jak dla mnie, te dwie dziedziny są nierozłączne. — list Ady do Babbage’a z 30.07.1843

Od 1844 zdrowie Ady bardzo się pogorszyło. Dr Locock przepisał jej silną dawkę laudanum i nakazał leżenie w łóżku. W liście do matki z 10 października pod wpływem laudanum projektowała swój własny kosmos, gdzie planetami były jej matka, Dr Locock, pani Sommerville:

Och! Muszę zaplanować również komety. Nie ma pełnego systemu planetarnego bez nich. Niebiosa! Skąd mogę wziąć komety? Myślę, że sama muszę być główną kometą, a nie tylko jedną z planet. Tak, to dobry pomysł.
Przynajmniej jestem pociesznym ptakiem, nie bardzo mądrym, z moimi żalami, słońcami, planetami, kometami etc. Naprawdę wierzę, że wyklułaś mnie po prostu dla rozrywki na starość, żeby się nie nudzić.

Pod koniec 1845 rodzina Lovelace przeprowadziła się do domu w East Horsley Towers zaprojektowanym przez Sir Charlesa Barry (wybudował również budynki parlamentu). William dobudował wieże i tunele oddając się swemu architektonicznemu hobby. Ada w tym czasie była zafascynowana końmi i swoją miłość do nich zaszczepiła córce Annabelli (Annabella i jej mąż Wilfrid Scawen Blunt sprowadzili konie rasy Arabskiej do Anglii). Od 1850 Ada zaczęła interesować się wyścigami konnymi. Uznała że świetnym sposobem na pozyskanie funduszy na poczet budowy maszyny analitycznej będą zakłady. Nie mając dostępu do własnych pieniędzy założyła coś na kształt syndykatu z mężczyznami, którzy pieniądze mieli. Wyścigi okazały się dla niej zgubne. Wiemy, że była zadłużona na kwotę pół miliona funtów (w dzisiejszych czasach) i niemal do śmierci nikt z jej rodziny o tym nie wiedział.

Kilka tygodni po derby w Epsom Downs Ada dostała krwotoków. Lekarz poinformował Williama o pogorszeniu się stanu zdrowia żony. William udał się do Leamington Spa, aby zobaczyć się z Lady Byron, która zignorowała chorobę córki. W 1852 problemy finansowe pogłębiły się, gdyż Ada wymagała pielęgniarki dzień i noc. 12 sierpnia Adę odwiedził Babbage, a ona podejrzewając rokowania lekarzy wręczyła mu list. 19 sierpnia na jej prośbę odwiedził ją Dickens i przeczytał scenę śmierci chłopca ze swojej powieści „Dombey i syn”:

Pisarz ostatnią osobą oprócz rodziny i lekarzy, którzy widzieli ją żywą. Została pochowana 3 grudnia 1852 roku w małym kościele niedaleko Newstead w Hucknall Torkard obok swego ojca. Lady Byron nie uczestniczyła w pogrzebie córki.

W tekście Pana Menebrei, a jeszcze bardziej w doskonałych Notach załączonych przez twoją matkę znajdziesz jedyny wszechstronny obraz mocy Maszyny Analitycznej jaki matematycy tego świata wyrazili. Faraday był pod wrażeniem jej „elastyczności intelektu”. Uważał ją na wschodzącą gwiazdę nauk ścisłych. Ona zaś widziała siebie jako: „prorokini zrodzona w tym świecie i to przekonanie napełnia mnie pokorą, bojaźnią i drżeniem. — List Babbage’a do Byrona juniora po śmierci Ady

Nieśmiertelność

Ten mój mózg jest więcej niż śmiertelny; a czas tego dowiedzie; (gdyby tylko mój oddech i inne podobne sprawy nie postępowały tak prędko ku miast odchodzić od śmiertelności). Nim minie dziesięć lat, niech mnie diabli, jeśli nie wysączę jakiejś życiodajnej krwi z tajemnic tego wszechświata, w taki sposób, w jaki nie mogłyby uczynić tego żadne czysto śmiertelne wargi czy mózgi. Nikt nie wie, jaka prawie straszliwa energia i moc tkwią w jeszcze nierozwinięte [sic] w tym drobnym, acz silnym systemie. Powiadam – straszna, gdyż może sobie Pan wyobrazić, czym mógłby się stać w pewnych okolicznościach. (5 lipca 1843)

W 1980 jeden z języków programowania został nazwany na cześć Ady: ADA. Został stworzony w taki sposób, aby zminimalizować szanse popełnienia trudnych do wykrycia błędów. Do dziś język ADA jest używany w aplikacjach militarnych, zarządzających ruchem lotniczym, satelitami, rakietami i transportem.

Ada spełniła swoje marzenie latania na ziemi i w kosmosie. Jest w Airbusach i Boeingach, poleciała na kometę z misją Rosetta, obserwuje promienie X z głębokiego kosmosu przez teleskop Chandra. A jej największe marzenie maszyny, która może działać nie tylko na liczbach spełniło się sto lat później.

Napisała pierwszą pętlę. Nigdy o tym nie zapomnę. Nikt z nas nie zapomni. — kontradmirał Grace Hopper, programistka maszyny Mark I, współtworzyła język COBOL

Dodatek A: czy maszyna może myśleć?

Poniższy fragment Noty G posłużył Alanowi Turingowi do napisania swojego słynnego artykułu „Computing machinery and intelligence” z 1950. Wypowiedź Ady nazwał sprzeciwem Lady Lovelace (Lady Lovelace Objection).

Maszyna Analityczna nie pretenduje w jakikolwiek sposób do stworzenia czegokolwiek. Może wykonać każde zadanie, którego wykonanie potrafimy jej zlecić. Może postępować według analizy; nie ma jednak możliwości przewidzenia jakichkolwiek zależności lub prawd analitycznych. Jej domeną jest wspomaganie nas poprzez umożliwianie tego, co już poznaliśmy. Oczywiście, taki jest zakładany pierwotny i główny efekt maszyny; ale prawdopodobnie będzie też będzie miała niebezpośredni i reaktywny wpływ na naukę w inny sposób.
Chociażby poprzez takie rozmieszczenie i łączenie prawd oraz formuł analizy, które umożliwi im stanie się najłatwiejszymi i dynamicznie podporządkowującymi się mechanicznym kombinacjom maszyny, przez co na zależności i naturę wielu tematów naukowych rzucone zostanie nowe światło, umożliwiając ich dokładniejsze zbadanie. Jest to zdecydowanie niebezpośrednia i nieco spekulowana konsekwencja takiego wynalazku. Jednak przy zastosowaniu ogólnych zasad staje się dość oczywiste, że stworzenie nowej formy dla prawd matematycznych, w której mogą być zapisywane i wykorzystywane, spowoduje niewątpliwie pojawienie się nowych perspektyw, które ponownie wpłyną na bardziej teoretyczną stronę tematu. We wszelkich przejawach mocy ludzkiej albo dodatkach do wiedzy ludzkiej znajdują się różne wzajemne wpływy, poza osiągnięciem głównego i pierwotnie założonego celu.

Dodatek B: Przykład kodu w C# dla operacji opisanych przez Adę w swoich Notach.

Pewnego dnia przedstawiłam koledze koncepcje Ady i dałam mu do przeczytania jej słynne tłumaczenie z Notami (źródło:https://www.fourmilab.ch/babbage/sketch.html). Poprosiłam kawałek kodu, który mógł zilustrować jej wizję i który mogłabym wrzucić do tego artykuły. Z fragmentu kodu zrobił się cały program (który dzwoni Windowsowym dzwoneczkiem w przypadku błędu!).

A jak wyglądałby kod Ady napisany dziś np. w C#? Powiększcie obrazek, aby zobaczyć:

Cały kod znajdziecie na githubie.

 

Bibliografia:

„Ada, the Enchantress of Numbers: Poetical Science” Betty Alexandra Toole
“Ada’s Algorithm: How Lord Byron’s Daughter Ada Lovelace Launched the Digital Age” James Essinger
“The Thrilling Adventures of Lovelace and Babbage” Sydney Padua
“Sketch of The Analytical Engine Invented by Charles Babbage by L.F. Menabrea with notes upon the Memoir by the Translator Ada Augusta, Countess of Lovelace” 1842
Kod w C#: Grzegorz Migdałek

Skomentuj